WWW.EL.Z-PDF.RU
БИБЛИОТЕКА  БЕСПЛАТНЫХ  МАТЕРИАЛОВ - Онлайн документы
 


«Напрыклад, у перыядычным друку сустракаецца слова выступоўца ў значэнні і на ўзор утварэння прамоўца. Аднак, калі прамоўца ўтворана ад назоўніка прамова з дапамогай ...»

Тэма «Словаўтваральныя нормы»Прачытайце тэкст. Раскажыце, як утвараюцца новыя словы ў беларускай мове, што лічыцца словаўтваральнай нормай.

Утварэнне новых лексічных адзінак у мове або ўзнаўленне ў працэсе маўлення тых, што ўжо існуюць, адбываецца паводле пэўных правіл словаўтварэння і на ўзор адпаведных мадэлей. Таму, калі пад літаратурнай нормай разумець прынятыя ў маўленчай практыцы правілы вымаўлення, словазмянення, словаўжывання і г.д., то словаўтваральнай нормай трэба лічыць утварэнне слоў і іх ужыванне ў строгай адпаведнасці з правіламі словаўтварэння, што існуюць у беларускай літаратурнай мове.

Напрыклад, у перыядычным друку сустракаецца слова выступоўца ў значэнні і на ўзор утварэння прамоўца. Аднак, калі прамоўца ўтворана ад назоўніка прамова з дапамогай прадуктыўнага ў сучаснай беларускай мове суфікса -ц- (а): прамова – прамоў-ц-а, то выступоўца можа быць суаднесена толькі з дзеясловам выступіць (выступаць): выступіць – выступ-оўц-а. А суфікс -оўц-(а) не ўласцівы словаўтваральнай сістэме беларускай мовы.

Як і ўсе літаратурныя нормы, словаўтваральныя нормы могуць мяняцца. Толькі маўленчая практыка вырашае лёс таго ці іншага слова або запазычання, якія не адпавядаюць словаўтваральным сувязям і адносінам, што існуюць у сучаснай літаратурнай мове (Паводле А. Лукашанца).

Вызначце, якія адхіленні ад усталяванай маўленчай практыкі дапушчаны пры ўтварэнні прыведзеных слоў.

Дажджаваты, савёнак, пілотка (у якасці пары пілот ‘мужчына’ – пілотка ‘жанчына”), адміральша, пескавы (ад пясок), культурэнна.

Утварыце ад асноў прыведзеных назоўнікаў і дзеясловаў назоўнікі з дапамогай суфіксаў -ак, -як, -ок, -нік, -ач, -ар, -ыст, -іст, -ун, -ец.

Страляць, выхваляцца, каменціраваць, слухаць, мора, труба, флейта, лес, ласавацца, піяніна, касіць.

-118110626745добр-(ы)

назоўнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

назоўнік, утвораны бяссуфіксным спосабам –

_______________________

прыслоўе, утворанае суфіксальным спосабам –

_______________________

дзеяслоў, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

дзеяслоў, утвораны прыставачным спосабам –

_______________________

00добр-(ы)

назоўнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

назоўнік, утвораны бяссуфіксным спосабам –

_______________________

прыслоўе, утворанае суфіксальным спосабам –

_______________________

дзеяслоў, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

дзеяслоў, утвораны прыставачным спосабам –

_______________________

Запоўніце схемы, упісаўшы ў іх словаўтваральна ўзаемазвязаныя словы.

Для даведкі: добра, дабрата (дабрыня), падабрэць, дабро, дабрэць.

-419104688840мяж-(а)

дзеяслоў, утвораны прыставачна-суфіксальным спосабам –

_______________________

дзеепрыметнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

назоўнік, утвораны прыставачна-бяссуфіксным спосабам –

_______________________

назоўнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

прыметнік, утвораны прыставачна-суфіксальным спосабам –

_______________________

00мяж-(а)

дзеяслоў, утвораны прыставачна-суфіксальным спосабам –

_______________________

дзеепрыметнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

назоўнік, утвораны прыставачна-бяссуфіксным спосабам –

_______________________

назоўнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

прыметнік, утвораны прыставачна-суфіксальным спосабам –

_______________________

-89535127635круг

прыметнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

прыслоўе, утворанае суфіксальным спосабам –

_______________________

дзеяслоў, утвораны прыставачна-суфіксальным спосабам –

_______________________

назоўнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

прыметнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

00круг

прыметнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

прыслоўе, утворанае суфіксальным спосабам –

_______________________

дзеяслоў, утвораны прыставачна-суфіксальным спосабам –

_______________________

назоўнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

прыметнік, утвораны суфіксальным спосабам –

_______________________

Для даведкі: акружыць, кругленькі (круглаваты), акружэнне, круглы, кругам (кругом).

Для даведкі: замежжа, замежны, размежаваны (адмежаваны), размежаванне (адмежаванне), размежаваць (адмежаваць).

Ад прыведзеных назоўнікаў утварыце з дапамогай розных суфіксаў прыметнікі. Складзіце і запішыце з імі словазлучэнні, растлумачце розніцу ў значэнні. Назавіце сэнсаадрознівальныя марфемы.

Узор: камень – каменны, камяністы (каменны дом, камяністая дарога).

Лёд, гліна, гонар, вада, кветка.

Падбярыце да рускамоўных словазлучэнняў беларускія аднаслоўныя адпаведнікі.

1) Узор: слишком поздно – запозна.

Слишком близко, слишком высоко, слишком дорого, слишком мало.

2) Узор: становиться ярче, яснее, выразительнее – яскравець.

Становиться более горячим; становиться короче; становиться злым, сердитым; становиться более острым.

3) Узор: стать многолюднее – палюднець.

Стать чище; стать лучше; стать более ласковым; стать более звучным, громким.

4) Узор: место, где было гумно – гумнішча.

Место, где стоял или стоит замок; место, где стоял хлев; место, на котором стояла мельница; поле, на котором растет или рос картофель.

5) Узор: место за углом дома, за домом – завуголле.

Место за забором; место за хлевом; то, что расположено за лугом; место за огородами.

Прачытайце сказы. Вызначце, у якіх словах парушаны словаўтваральныя нормы. Выпраўце недакладнасці і запішыце сказы.

1. Многа разбурэнняў прыносілі на нашу зямлю шматлікія заваёўшчыкі. 2. За касарамі ішлі жанчыны, падварушваючы скошаную траву. 3. На пероне людзі чакалі рыгскі цягнік. 4. Паабапал вуліцы цягнуліся шматпавярхоўныя дамы. 5. На пасяджэнні была пастаўлена задача папафарсіраваць падзеі. 6. Расійскія канькабежчыкі не пакінулі канкурэнтам ніводнага шансу. 7. У нашым інтэрнэт-магазіне можна набыць канцылярныя тавары.

Похожие работы:

«ДНЗ "Черкаський професійний автодорожній ліцей" Cистематичне і всебічне використання різних форм контролю знань на уроках "Художньої культури"Розробила: викладач предмета "Художня культура" О.В. Журавель Автор: Журавель О.В., виклада...»

«Левківська Ганна Степанівна, вихователь ДНЗ №16 "Веселка", Центру реабілітації дітей, м.Новоград-Волинський Засоби організації спостережень в природі та формування екологічної культури дітей дошкільного віку Природа здатна створити стандуховної готовності дитини до сприймання того, що потрібно вкласти в її розу...»

«ПОСТАНОВЛЕНИЕ Президиума Правительства Республики Хакасия от 10.09.2014 № 90-пО внесении изменений в постановление Президиума Правительства Республики Хакасия от 25.06.2013 № 53-п "Об утверждении Методических рекомендаций по разработке примерных положений по оплате труда для муниципальных уч...»

«Министерство образования и науки РФ Федеральное государственное автономное образовательное учреждение высшего образования "Новосибирский национальный исследовательский государственный университет" (НГУ)...»

«ГБПОУ Пермский Краевой колледж и искусств и культуры. Учебно-методическое пособие По дисциплине " Грим" " Приемы выполнения гримов на пути создания сценического образа" Разработана преподавателем Ахмаровой А.Б. Пермь 2014г Аннотация. Данное учебно-методи...»

«Цикл лекции по социологии Лекция 1. Социология, ее место в системе научного знания. Наука – сфера деятельности человек, основной функцией которой является выработка и теоретическая и с...»

«Муниципальное бюджетное образовательное учреждение города Костромы "Гимназия № 28" Сценарий профориентационного мероприятия для учащихся 9 классов "Прекрасное завтра" г. Кострома 2013г. Цель: оказать помощь выпускникам основной школы в профессиональном самоопределении.Задачи: Озна...»

«Січень Дата Назва заходу Місце проведення Стисла характеристика Організатор заходу січень Всеукраїнське свято сатири і гумору ім.Степана Руданського м. Калинівка Свято проводиться щороку. Мета популяризація жанру сатири та гумору сучасних українських літераторів. Управління культури і мистецтв облдержадмініст...»

«Программа фестиваля "Лето на Русском-2017" Даты проведения: 7-9 июля 2017 год Время Мероприятие Место проведения Формат проведения 6 июля (чт.) Инклюзивный блок 19:00-21:00 Теннис корпус S, теннисный зал, Отборочные соревнования 7 июля (пт.) Культурно-массовые меропр...»







 
2018 www.el.z-pdf.ru - «Библиотека бесплатных материалов - онлайн документы»

Материалы этого сайта размещены для ознакомления, все права принадлежат их авторам.
Если Вы не согласны с тем, что Ваш материал размещён на этом сайте, пожалуйста, напишите нам, мы в течении 2-3 рабочих дней удалим его.